ଭୂମିକମ୍ପ ରେ ମାଟି ତଳୁ ବାହାରିଲେ ହଜାର ହଜାର ସାପ !

ହଠାତ ଭୂମିକମ୍ପ ହେଲା ଆଉ ମାଟି ତଳୁ ବାହାରି ଆସିଲେ ହଜାର ହଜାର ସାପ । ଆଉ ତା’ ପରେ ଯାହା ଘଟିଲା ଆପଣ ଜାଣିଲେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯିବେ । ହଁ ଦର୍ଶକବନ୍ଧୁ ଭୂମିକମ୍ପ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ହଜାର ହଜାର ସାପ ମାଟି ତଳୁ ବାହାରି ଆସିଥିଲେ । ସତେ ଯେମିତି ସେମାନେ ଏତେ ବଡ଼ ଭୂମିକମ୍ପ ହେବାର ସୂଚନା ଆଗରୁ ପାଇଥିଲେ । ଥରେ ଭାବିଲେ ଦେଖି, ଯେତେବେଳେ କୁଢ଼ କୁଢ଼ ସାପ ଏକା ସାଥିରେ ବାହାରି ଆସିବା ପରେ କଣ ପରିସ୍ଥିତି ହୋଇଥିବ ।

ଦର୍ଶକବନ୍ଧୁ, ରୁଷିଆର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳ କାମଚାଟକା ଉପଦ୍ୱୀପରେ ୮.୮ ତୀବ୍ରତାର ଭୂମିକମ୍ପ ହେବା ପରେ ସାରା ବିଶ୍ୱ ଥରି ଉଠିଛି । ଭୂମିକମ୍ପ କେବଳ ଜୀବନ ଏବଂ ସମ୍ପତ୍ତିର କ୍ଷତି କରେ ନାହିଁ ବରଂ ପ୍ରକୃତିରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟ ଆଣିଥାଏ । ଆଉ ଜାଣିଛନ୍ତି ସାପମାନେ ଭୂମିକମ୍ପ ବିଷୟରେ ପୂର୍ବରୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି । ଏହାର ଏକ ରହସ୍ୟ ଅଛି । ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ସେହି ରହସ୍ୟ ବିଷୟରେ….

ଭୂମିକମ୍ପ ପୂର୍ବରୁ ସାପମାନେ ସକ୍ରିୟ ହୋଇଯାଆନ୍ତି । ବୈଜ୍ଞାନିକ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଭୂମିକମ୍ପ ପୂର୍ବରୁ ସାପମାନେ ଅସାଧାରଣ ଆଚରଣ କରନ୍ତି । ଆଉ ଭୂମିକମ୍ପ ହେବ ପୂର୍ବରୁ ସେମାନେ ଗାତରୁ ବାହାରିଆସନ୍ତି । ଆଉ ଚାରିଆଡ଼େ ଘୁରି ବୁଲନ୍ତି କିମ୍ବା ନର୍ଭସ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି । କେତେକ ସାଧାରଣତଃ ଶୀତନିଦ୍ରାରେ ରହିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଥଣ୍ଡାରେ ବାହାରକୁ ଆସନ୍ତି ।

ସାପମାନେ ଭୂମି ତଳେ ଘଟୁଥିବା ଛୋଟ କମ୍ପନ ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଚୁମ୍ବକୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି । କିଛି ବୈଜ୍ଞାନିକ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ଭୂମିକମ୍ପ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି । ଯେତେବେଳେ ଭୂମିକମ୍ପ ହୁଏ, ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପରି, ସାପ ମଧ୍ୟ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ନିରାପଦ ସ୍ଥାନକୁ ଦୌଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି ।

ଅଧିକାଂଶ ସାପ ଭୂମି ପୃଷ୍ଠରୁ ୩୦ ସେମି ରୁ ୧ ମିଟର ତଳେ ଗାତ କିମ୍ବା ଫାଟରେ ରୁହନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଗରମ କିମ୍ବା ଥଣ୍ଡାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ । ଶୀତନିଦ୍ରା ସମୟରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଶୀତଦିନେ, କିଙ୍ଗ କୋବ୍ରା କିମ୍ବା ରାଟାଲସ୍ନେକ ୫ ରୁ ୧୦ ଫୁଟ ଗଭୀର ଥଣ୍ଡା ସ୍ଥାନରେ ଲୁଚି ରହିପାରନ୍ତି । ଏହାକୁ ହାଇବରକୁଲମ୍ କୁହାଯାଏ ।

ବିଶ୍ୱରେ ଏପରି ଅନେକ ଭୂମିକମ୍ପ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି ଯେ ଭୂମିକମ୍ପ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ସାପ ହଠାତ୍ ବାହାରକୁ ଆସୁଥିଲେ। ଏହି ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା । କାରଣ ସାପ ସାଧାରଣତଃ ଗୁପ୍ତ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀ । ଶୀତଦିନେ ସେମାନେ ମାଟି ତଳେ ଗାତରେ ଲୁଚି ରହନ୍ତି ।

୧୯୨୦ ମସିହାରେ ଚୀନର ନାନସିଆ ପ୍ରଦେଶରେ ହାଇୟୁଆନରେ ଏକ ଭୂମିକମ୍ପ ହୋଇଥିଲା । ଚୀନରେ ପ୍ରବଳ ଥଣ୍ଡାରେ ମଧ୍ୟ ହଜାର ହଜାର ସାପ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ସେତେବେଳେ ପ୍ରବଳ ଥଣ୍ଡା ଥିଲା । ଭୂମିକମ୍ପଟି ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା । ରିକ୍ଟର ସ୍କେଲରେ ଏହାର ତୀବ୍ରତା ୮.୫ ଥିଲା । ଏଥିରେ ଦୁଇ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ । ଭୂମିକମ୍ପର କିଛି ଘଣ୍ଟା ପୂର୍ବରୁ, ଥଣ୍ଡା ପାଗରେ ମଧ୍ୟ ହଜାର ହଜାର ସାପ ସେମାନଙ୍କ ଗାତରୁ ବାହାରି ଆସିଥିଲେ । ସେମାନେ ଏଠାକୁ ସେଠାକୁ ଦୌଡ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେତେବେଳକୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ତାପମାତ୍ରା -୧୦° ସେଲସିୟସକୁ ଖସି ଯାଇଥିଲା । ତଥାପି, ଖୋଲା ସ୍ଥାନରେ ସାପ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯାହା ସାଧାରଣତଃ ଅସମ୍ଭବ । ସାପମାନଙ୍କର ଏହି ଆଚରଣ ଆଜି ମଧ୍ୟ ମନେ ରଖାଯାଏ ।

ସେହିପରି ୧୯୭୬ ମସିହାରେ ଚୀନର ତାଙ୍ଗସାନ ପ୍ରଦେଶର ୟୁଶାନରେ ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକମ୍ପ ହୋଇଥିଲା । ଦିନଟି ଥିଲା ୨୮ ଜୁଲାଇ ୧୯୭୬ । ରିକ୍ଟର ସ୍କେଲରେ ଭୂମିକମ୍ପର ତୀବ୍ରତା ୭.୬ ଥିଲା । ଏଥିରେ ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ଚାଳିଶ ହଜାର ଲୋକ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ । ଭୂମିକମ୍ପର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ସାପ ପଲ ବାହାରକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖାଯାଇଥିଲା । ସ୍ଥାନୀୟ ଅଧିକାରୀମାନେ କହିଥିଲେ ଯେ ସାପ, ମାଛ, କୁକୁର ସମସ୍ତେ ଅଜବ ଆଚରଣ କରୁଥିଲେ । ଏହି ଘଟଣା ଚୀନକୁ “ପଶୁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସତର୍କତା ପ୍ରଣାଳୀ” ଉପରେ ଗବେଷଣା କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲା ।

ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଘଟିଥିଲା । ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ଗୁଜରାଟର ଭୁଜରେ ଏକ ଭୂମିକମ୍ପ ହୋଇଥିଲା । ଦିନଟି ଥିଲା ଜାନୁଆରୀ ୨୬ । ରିକ୍ଟର ସ୍କେଲରେ ଏହାର ତୀବ୍ରତା ୭.୭ ଥିଲା । ଭୂମିକମ୍ପ ପରେ ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସାପ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ବାହାରକୁ ବାହାରି ଆସୁଥିବା ଦେଖାଯାଇଥିଲା । ରିଲିଫ୍ କ୍ୟାମ୍ପ ଏବଂ ଖୋଲା ପଡ଼ିଆରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ସାପ କାମୁଡ଼ାର ରିପୋର୍ଟ ହୋଇଥିଲା । ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଥିଲା ଯେ ମାଟି ତଳେ ଥିବା ସେମାନଙ୍କର ଗାତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ତେଣୁ ସେମାନେ ବାହାରକୁ ଆସିଗଲେ । ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ନେପାଳରେ ହୋଇଥିବା ଭୂମିକମ୍ପ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା । ୨୦୦୪ ମସିହାରେ ସୁନାମି ଏବଂ ଭୂମିକମ୍ପ ପରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆରେ ସାପ କାମୁଡ଼ା ମାମଲା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା ।

ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗବେଷଣାରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ସାପ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସରୀସୃପ ପୃଥିବୀର ପ୍ଲେଟରେ କମ୍ପନ, ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଚୁମ୍ବକୀୟ ତରଙ୍ଗ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ ନିର୍ଗମନ ପୂର୍ବରୁ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି । ଏହି କାରଣରୁ ସେମାନେ ଭୂମିକମ୍ପ ପୂର୍ବରୁ କିମ୍ବା ଭୂମିକମ୍ପ ସମୟରେ ଭୂମି ତଳୁ ବାହାରକୁ ଆସିଥାନ୍ତି।

ତଥାପି, ଭୂମିକମ୍ପ ସମୟରେ, ଅଧିକାଂଶ ସାପ ଭୂମିରୁ ବାହାରକୁ ଆସିଥାନ୍ତି କାରଣ ସେମାନେ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ଯେ କ’ଣ ଘଟୁଛି । ସେମାନେ ସ୍ଥିର ରୁହନ୍ତି କିମ୍ବା ଏକ ଫାଟ କିମ୍ବା ଗାତରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି । ତେଣୁ, ସାପଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାୟତଃ ଭୂମିକମ୍ପର ଭଗ୍ନାବଶେଷରେ ଲୁଚି ରହିଥିବାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ଭୂମିକମ୍ପ ପରେ, ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ଖୋଲା ସ୍ଥାନରେ ଶୋଇଥାନ୍ତି, ସାପ ଅନ୍ଧାରରେ ବିଛଣା କିମ୍ବା ତମ୍ବୁ ପାଖକୁ ଆସିପାରନ୍ତି, ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଯଦି ଆପଣ ଅସାବଧାନତାବଶତଃ ଆପଣଙ୍କ ଗୋଡ଼ ରଖନ୍ତି କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଘୁରି ବୁଲନ୍ତି ତେବେ ସେମାନେ କାମୁଡ଼ି ପାରନ୍ତି ।